Daaruit blijkt dat bij 8 van de 9 stalen geen probleem werd aangetroffen. Alle speeltuinen en zandbakken die werden getest, vertoonden geen enkel spoor van asbest.
Bij het staal kinetisch zand dat werd afgenomen in Buitenschoolse Kinderopvang Mikado (BKO Mikado), bleek wel een klein spoor van asbest aanwezig.
Belangrijk om daarbij te vermelden is dat het betreffende speelzand al voor de staalname in goed afgesloten dozen zat en dat het risico van verspreiding en dus mogelijke besmetting met asbest daardoor al laag was.
Samenvattend:
- Bij een staal kinetisch zand in BKO Mikado werd een heel lage concentratie asbest aangetroffen.
- Het betreffende speelzand is na staalnames op vrijdag 6 februari preventief verwijderd en wordt naar het containerpark gebracht volgens de geldende veiligheidsnormen.
- De structuur van het zand verkleint het risico op blootstelling.
- Een grondige reiniging van de ruimte waar het zand werd bewaard is reeds gebeurd.
SNEL HANDELEN UIT VOORZORGSPRINCIPE
Na het bekendraken van de aanwezigheid van sporen van asbest in speelzand in Nederland werd door de gemeente direct geschakeld.
We contacteerden een door de overheid erkend laboratorium voor asbestanalyses met de vraag zo snel mogelijk stalen af te nemen van alle speeltuinen, zandbakken en speelzand van locaties onder de directe verantwoordelijkheid van de gemeente.
Daarover volgde op vrijdag 06/02 communicatie op onze website https://www.hove.be/zandbakken-afgesloten-uit-voorzorg.
Op dinsdag 10/02 werd hetzelfde bericht ook geüpdate met de toen beschikbare info van FOD Economie, OVAM en IGEAN over speelzand.
Ook onze technische dienst bleef niet bij de pakken zitten en haalde onmiddellijk het nodige materiaal om mogelijk vervuild zand veilig te verwijderen. Aansluitend gingen zij langs bij BKO Mikado om preventief het betreffende speelzand te verwijderen volgens de voorgeschreven regels.
WAT ZEGT DE TEST?
Wat zegt nu de test van het staal waarin een kleine dosis asbest (tremoliet) werd aangetroffen?
Op de online spoedmeeting met de experts van het gecontacteerde laboratorium werd allereerst uit de doeken gedaan hoe dat soort tests verlopen en wat men juist test.
Daarbij werd al snel duidelijk dat door de structuur van het betreffende speelzand de kans op blootstelling aanzienlijk kleiner is. Waarom?
Kinetisch zand bevat polymeren (zoals siliconenpolymeren) die het zand aan elkaar binden en een cohesieve massa vormen. Deze binding voorkomt dat fijn poeder of losse vezels, inclusief mogelijke asbestdeeltjes, gemakkelijk vrijkomen en door de lucht verspreid worden.
Mechanisme van binding
De polymeren vormen een dunne coating rond zandkorrels, waardoor het zand niet uitdroogt en 'plakt' zonder nat te zijn. Asbestvezels – microscopisch klein en gevaarlijk bij inademing – zitten dus in een soort matrix waardoor er, in vergelijking met los speelzand, veel minder kans is op vezelvrijstelling.
Veiligheidsvoordeel
Experts uit Australië en Nederland melden dat de kans op asbestverspreiding in kinetisch zand veel kleiner is dan in 'los' mineraal speelzand, omdat stofvorming minimaal blijft. De polymeerstructuur minimaliseert risico's bij mogelijke vervuiling.
Bovendien spreekt het labo over een zeer, zeer lage concentratie.
FOD Economie geïnformeerd
Het resultaat van het positieve staal werd direct meegedeeld aan de FOD Economie. FOD Economie voert nu verder onderzoek naar de aanwezigheid van asbest in diverse types (kinetisch) zand, en zal hierbij wel een analyse doen met concentratiebepaling.
WAT ZEGT HET TESTLABO?
Hieronder een verdere toelichting van het laboratorium over het betreffende staal:
"Uit analyse is gebleken dat er asbest aanwezig is in het kinetisch zand dat aanwezig was in BKO Mikado. De analyse werd uitgevoerd met elektronenmicroscopie. Daaruit blijkt dat het om een zeer lage concentratie gaat van het asbesttype Tremoliet.
Begrijpelijk brengt dit ongerustheid met zich mee, daarom geven hierbij nog wat toelichting:
Asbest is natuurlijk gesteente dat ontgonnen werd omwille van zijn vele bruikbare eigenschappen. Vermoedelijk ligt de contaminatie van een natuurlijke grondstof aan de basis van de aanwezigheid van asbest in speelzand.
Hoewel elk contact met asbest best te vermijden valt, is asbest voornamelijk gevaarlijk als er losse asbestvezels worden ingeademd. Hoewel er nog geen onderzoek op vezelvrijstelling bij kinetisch zand werd uitgevoerd, stellen wij wel vast dat het zand gemengd is met polymeren die het materiaal bij elkaar houden en het risico op vezelvrijstelling verkleinen. Het risico op asbestgerelateerde ziekten is een complex gegeven waar vele factoren in meespelen, maar in ieder geval is het zo dat concentratie en termijn van blootstelling doorslaggevende factoren zijn.
In dit geval gaat het om een zeer lage concentratie in een materiaal waar hoogstens occasioneel mee gespeeld werd, wat het risico op blootstelling verkleint. Reden tot paniek is er niet, maar uiteraard dient hier het voorzorgsprincipe gehanteerd te worden en werd het zand daarom verwijderd en de ruimte grondig gereinigd zodat er geen risico meer is op verdere blootstelling."
WAT NU?
Speeltuinen en zandbakken gemeente worden vrijgegeven
Na de negatieve tests van alle speeltuinen en zandbakken onder de verantwoordelijkheid van de gemeente worden deze natuurlijk terug vrijgegeven.
We danken daarbij iedereen voor het begrip en zijn blij te weten dat dankzij doortastend handelen iedereen terug in veilige speeltuinen en zandbakken terecht kan.
Grondige reiniging BKO Mikado door gemeentediensten
Belangrijker uiteraard dan de heropening van speeltuinen en zandbakken waren de vervolgstappen bij BKO Mikado.
Naast de preventieve verwijdering van het speelzand na de staalnames op 6 februari, werd de ruimte waar het zand werd bewaard, ondertussen ook gedesinfecteerd en grondig gereinigd door onze diensten.
Uiteraard werden daarbij de geldende veiligheidsnormen gerespecteerd zodat ook onze mensen deze belangrijke taak op een veilige en gezonde manier konden vervullen.
NIET MINIMALISEREN
Zonder te willen minimaliseren willen we daarbij nogmaals aanhalen dat het risico op asbestopname door de kinderen in de BKO steeds laag was.
- Het zand werd al voor de staalnames in goed afgesloten boxen bewaard.
- Ook het soort zand (kinetisch 'plak'zand met aanwezigheid van bindende polymeren) maakte het risico lager dan bij bijvoorbeeld los speelzand.
- Dankzij de test weten we dat er slechts een minimale hoeveelheid asbest aanwezig was.
Dit alles neemt niet weg dat over de gezondheid en de veiligheid van onze kinderen, onderwijzend personeel en werknemers niet onderhandeld wordt.
Al het vervuilde zand wordt daarom naar het containerpark afgevoerd en alle lokalen waarin zand werd bewaard zijn ondertussen dus ook gereinigd.
Als lokaal bestuur hebben we gedaan wat binnen onze mogelijkheden ligt om deze kwestie zo snel en veilig mogelijk af te handelen. Daarbij aandacht bestedend aan duidelijke communicatie naar onze inwoners.
Wat volgende stappen betreft, kijken we uit naar de komende communicatie en informatie van de federale overheid en de bevoegde instanties.
NOG VRAGEN?
Onderstaande links over asbest en speelzand kunnen misschien al enkele vragen wegnemen:
- https://www.departementzorg.be/nl/schadelijke-stoffen/asbest
- https://ovam.vlaanderen.be/speelzand-met-asbest
Wie nog concrete vragen zou hebben over zijn/haar gezondheid of die van zijn/haar kinderen, raden we voorlopig aan de huisarts te contacteren.
